آیا دليلي وجود دارد ‎كه قرآن موجود همان قرآن نازل شده بر پيامبراست؟


پاسخ :

اين سؤال در عرف دانشمندان علوم قرآني به ادله«عدم تحريف قرآن» موسوم است، براي اثبات سلامت قرآن از تحريف ادله فراواني اعم از عقلي، نقلي(قرآني و روايي) و تاريخي اقامه شده است كه به ذكر پاره‎اي از دلايل عقلي و تاريخي اكتفا مي‎كنيم. در ابتدا به معاني لغوي و اصطلاحي واژه تحريف مي‎پردازيم:
تحريف در لغت به معناي مايل كردن و دگرگون كردن آمده اين واژه در قرآن و حديث به كار رفته است.
تحريف در اصطلاح شامل تحريف معنوي و تحريف لفظي مي‎شود.
تحريف معنوي: در مورد تحريف معنوي قرآن هيچ ترديدي وجود ندارد زيرا تفسير به ‎راي همان تحريف معنوي است، روايات نيز ضمن بيان وقوع چنين تحريفي عاملان آن‎را به شدت نكوهش كرده‎اند، در روايتي از امام باقر ـ عليه السّلام ـ آمده است: نشانه پشت سرانداختن كتاب توسط آنان، اين بود كه حروف آن‎را نگاه داشتند ولي حدودش را تحريف نمودند.[1]
تحريف لفظي: كه شامل تبديل، افزايش يا كاهش الفاظ قرآن است به دلايلي كه ذكر خواهيم كرد اين‎گونه تحريف در قرآن واقع نشده و به عبارت ديگر قرآن موجود همان قرآني است كه بر پيامبر گرامي اسلام نازل شده است.
1. دليل عقلي: الف: برهان حكمت
خداوند حكيم براي هدايت بشر قرآن را فرستاده است و با توجه به خاتميت دين و پيامبر اسلام ـ صلّي الله عليه و آله ـ ، اگر قرآن تحريف شود پيامبر ديگري كه راه صحيح را به مردم نشان دهد نخواهد آمد و مردم گمراه خواهند شد بدون آن‎كه در اين گمراهي تقصيري متوجه آنان باشد بلكه اين گمراهي مستند به عدم حفظ الهي مي‎شود و اين امر با ساحت اقدس خداوند سازگار نيست و نقض غرض و مخالفت با حكمت الهي است و مي‎دانيم خداوند حكيم كار خلاف حكمت انجام نمي‎دهد.[2]
ب: اعجاز و تحدّي قرآن
قرآن كريم از همان آغاز نزول در برابر انكار مخالفان خويش همگان را به دعوت به همانندآوري نموده و خود را موصوف به ويژگي‎هايي مانند هدايت‎گري[3]، تطابق با حقيقت[4]، هماهنگي و عدم اختلاف[5]و مانند ناپذيري[6]دانست متني كه در ميان مسلمنان است نيز همواره همان فراخوان عمومي را بازگو مي‎كند و همگان را به تأمل و كاووش در خود مي‎خواند.
از اين‎روي روشن مي‎شود آنچه اكنون در دست مسلمانان است تماماً وحي الهي است و چيزي از سخن انسان همراه آن نمي‎باشد زيرا اگر تمام يا بخشي از سور قرآن، كلام انسان بود مي‎بايست مانندپذير شود و بشود همانند آن‎را ابداع نمود.[7]
اهتمام دانشمندان مسلمان بر گسترش علوم و معارف قرآن و اعتراف دانشمندان غربي به اوج‎مندي آموزه‎هاي قرآني بهترين گواه بر اين مطلب است به نمونه‎اي از اعترافات دانشمندان مغرب زمين توجه كنيم:
دكتر«والگيري» استاد دانشگاه«ناپل» در كتاب معروف خود«پيشرفت سريع اسلام» مي‎گويد: «كتاب آسماني اسلام نمونه‎اي از اعجاز است قرآن كتابي است كه نمي‎توان از آن تقليد كرد چطور ممكن است اين كتاب اعجازآميز كار محمدـ صلّي الله عليه و آله ـ باشد در صورتي‎كه او يك عرب درس نخوانده بود، ما در اين كتاب خزائن و ذخايري از دانش مي‎بينيم كه مافوق استعداد و ظرفيت باهوش‎ترين افراد بشر و بزرگ‎ترين فيلسوفان و قوي‎ترين رجال سياست.»[8]
«جان ديون پورت» دركتاب«عذر تقصير به پيشگاه محمد(ص) و قرآن» مي‎نويسد: قرآن به اندازه‎اي از نقائص مبرا و منزه است كه نيازمند كوچك‎ترين تصحيح و اصلاحي نيست، سپس اضافه مي‎كند: «ساليان درازي كشيشان از خدا بي‎خبر، ما را از پي‎بردن به حقايق قرآن مقدس و عظمت آورنده آن«محمد(ص)» دور نگه داشتند، اما هرقدر در جاده علم و دانش قرار بگيريم پرده‎هاي جهل و تعصب از ميان مي‎رود و به زودي اين كتاب توصيف‎ناپذير، عالم را به خود جلب خواهد كرد و تأثير عميقي در علم و دانش جهان گذارده و محور افكار مردم دنيا مي‎شود.[9]
2. شواهد تاريخي:
قرآن از آغاز نزول با جان مسلمانان درآميخت و سوره‎ها و آيات بلكه واژگان و حروف آن بر ابزارها و لوح دلها ثبت شد و به‎طور متواتر ميان تمام مسلمانان دست‎به‎دست گشت و هرچه عمر زميني اين نامه هدايت گذشت جايگاه رفيع آن بر دلها افزايش گشت.
بزرگان شيعه از عصر ائمه ـ عليهم السّلام ـ تا به امروز همين معنا را مورد تأكيد قرار داده‎اند از جمله شيخ صدوق، شيخ مفيد، سيد مرتضي علم‎الهدي، شيخ طوسي، امين‎السلام طبرسي، سيد بن طاووس، علامه حلّي و فقهاي بزرگ معاصر شيعه مانند امام خميني(ره) و آيت اللّه خويي(ره)...[10]
شواهد تاريخي گوياي عجز معارضان و تسليم آنان در مقابل جاذبه‌ بي‎نظير قرآن است در تاريخ مي‎خوانيم: وليد بن مغيره مخزومي از دشمنان اسلام و قرآن كه او را«ريحانه العرب»(گل سرسبد عرب) مي‎گفتند و به عقل و درايت او اعتقاد داشتند پس از شنيدن آياتي از سوره غافر از زبان پيامبر اين چنين گفت: اكنون كلامي از محمد(ص) شنيدم كه نه شباهت به سخن انسان‎ها دارد و نه به سخن پريان، گفتار او شيريني خاصي دارد و زيبايي و طراوت فوق‎العاده‎اي، شاخه‎هايش پرميوه و ريشه‎هايش پرمايه، سخني است كه از هر سخن ديگر بالاتر مي‎رود و هيچ سخني بر آن برتري نمي‎يابد.[11]
در نتيجه اين دلايل كه پاره‎اي از آنها را به اختصار ذكر كرديم گوياي اين حقيقت هستند كه قرآن موجود همان قرآن منزل بر پيامبر گرامي اسلام - صلي الله عليه و اله- است، خداوند توفيق عمل به دستورات حيات‎بخش آن‎را به همه ما عنايت فرمايد.


[1] . جوان آراسته، حسين، درسنامه علوم قرآني، ناشر: بوستان كتاب قم، ج ششم، سال 1380، صص 309 و 310.
[2] . مصباح يزدي، محمد تقي، قرآن‎شناسي، انتشارات مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)، چاپ اول، 1376، ص 216.
[3] . سوره نحل، آيه 89.
[4] . سوره بقره، آيه 2.
[5] . سوره نساء، آيه 82.
[6] . سوره اسراء، آيه 88.
[7] . سعيدي روشن، محمد باقر، علوم قرآن، ناشر: مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره)، چاپ اول، سال 1377، صص 201 و 202.
[8] . آيت اللّه مكارم شيرازي و همكاران، پيام قرآن، ج 8، ناشر: انتشارات نسل جوان، چاپ دوم، بهار 1374، صص 102 و 103.
[9] . آيت اللّه مكارم شيرازي و همكاران، پيام قرآن، ج 8، ناشر: انتشارات نسل جوان، چاپ دوم، بهار 1374.
[10] . صيانه القرآن من التعريف، استاد معرفت، ناشر: مؤسسه انتشارات اسلامي، چاپ سوم، سال 1418 هـ، از ص 60 تا ص 78.
[11] . مكارم شيرازي و همكاران، همان، صص 87 و 88.